● Tìm hiểu về bệnh. Những người bị rối loạn tâm thần thường không có khả năng tự tìm hiểu về bệnh trạng của họ. Vì vậy, thu thập những thông tin cập nhật và đáng tin cậy về căn bệnh sẽ giúp bạn hiểu những gì người thân đang phải trải qua, đồng thời giải thích với người khác cách dễ dàng và chính xác hơn.

Trên thế giới, ước tính cứ 4 người thì có 1 người mắc phải bệnh tâm thần vào một thời điểm nào đó trong đời. Với tỷ lệ cao như thế, rất có thể bạn có một người thân—hoặc cha mẹ, con cái, anh chị em hoặc bạn bè—bị rối loạn não bộ dưới một hình thức nào đó.* Bạn có thể làm gì nếu có người thân bị bệnh này?

● Nhận ra các triệu chứng. Bệnh rối loạn tâm thần đôi khi không phát hiện được ngay. Bạn bè và người thân có thể lầm tưởng những triệu chứng của người bệnh là do sự thay đổi nội tiết tố, cơ thể đau ốm, sự khiếm khuyết trong nhân cách hoặc do những hoàn cảnh khó khăn nào đó. Tuy nhiên, những thay đổi lớn trong thói quen ăn, ngủ hay cách cư xử có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn. Bác sĩ chuyên khoa có thể cho biết cách điều trị hữu hiệu và giúp người thân của bạn có đời sống dễ chịu hơn.

● Tìm cách điều trị. Mặc dù một số rối loạn tâm thần thường kéo dài nhưng với phương pháp điều trị thích hợp, nhiều người bệnh có thể sống ổn định và có ích. Đáng tiếc là nhiều người phải chịu đựng bệnh hết năm này qua năm khác mà không đi khám bệnh. Giống như bệnh tim nặng phải được bác sĩ tim chữa trị, cũng vậy bệnh tâm thần cần được điều trị bởi những người có kiến thức chuyên môn. Thí dụ, bác sĩ tâm thần có thể cho những đơn thuốc, nếu uống đều đặn, có tác dụng kiềm chế cảm xúc, làm dịu lo lắng và điều chỉnh lối suy nghĩ lệch lạc của người bệnh.*

● Khuyến khích người bệnh tìm sự giúp đỡ. Những người bị rối loạn tâm thần có thể không ý thức rằng họ cần được giúp đỡ. Bạn có thể giới thiệu họ đến gặp một bác sĩ, đọc một số tài liệu hữu ích, hoặc nói chuyện với một người đã từng mắc cùng chứng bệnh nhưng đã điều trị được. Có thể họ sẽ không chấp nhận lời khuyên của bạn, nhưng nếu họ có nguy cơ làm hại bản thân hoặc người khác thì bằng mọi cách bạn phải hành động.

● Tránh đổ lỗi. Cho đến nay khoa học vẫn chưa hiểu hết được sự tương tác phức tạp giữa các nhân tố di truyền, môi trường và xã hội gây rối loạn chức năng não. Bệnh tâm thần có thể là do nhiều nhân tố phối hợp gây ra, gồm chấn thương não, việc lạm dụng thuốc hoặc chất gây nghiện, những nguyên nhân gây căng thẳng trong môi trường sống, sự mất cân bằng về mặt sinh hóa, và yếu tố di truyền. Không có ích gì khi trách móc những người mà bạn nghĩ là có phần trách nhiệm gây ra bệnh. Hẳn bạn muốn dành sức để động viên và giúp đỡ nhau nhiều hơn.

● Có đòi hỏi thực tế. Nếu đòi hỏi quá sức bệnh nhân, bạn sẽ khiến họ nản lòng. Trái lại, nếu bạn quá chú ý đến những hạn chế của họ, họ sẽ cảm thấy mình vô dụng. Do đó, hãy có những đòi hỏi thực tế. Tất nhiên không nên dung túng những hành động sai quấy. Giống như mọi người, người bị rối loạn tâm thần cũng có thể rút ra bài học từ hậu quả của những việc họ làm. Nếu bệnh nhân có hành vi hung bạo, có thể cần nhờ pháp luật can thiệp hoặc hạn chế tự do của họ để bảo vệ họ và người khác.

● Tập thói quen tốt cho sức khỏe tâm thần. Nên có một chương trình toàn diện để cải thiện sức khỏe tâm thần, gồm cả chế độ ăn, ngủ, thể dục và sinh hoạt tập thể. Thường người bệnh sẽ đỡ cảm thấy ngại ngùng hơn khi sinh hoạt với một nhóm nhỏ bạn bè.

● Chăm sóc bản thân. Chăm sóc người bị rối loạn tâm thần có thể gây căng thẳng, ảnh hưởng đến sức khỏe và tinh thần bạn. Vì thế, bạn rất cần chú ý đến nhu cầu thể chất, tình cảm và tâm linh của bản thân.

● Luôn gần gũi. Việc trò chuyện rất cần thiết dù đôi khi người bệnh hiểu lầm ý bạn. Họ có thể có những phản ứng bất ngờ và những cảm xúc không hợp hoàn cảnh. Tuy nhiên, chỉ trích sẽ khiến người bệnh đã chán nản, còn cảm thấy có lỗi. Khi việc nói chuyện không có tác dụng, hãy im lặng ngồi nghe. Ghi nhận cảm xúc và suy nghĩ của họ, đừng phê phán. Cố gắng giữ bình tĩnh. Chỉ cần luôn bày tỏ sự quan tâm là đã có lợi cho bạn và người bệnh

● Quan tâm đến nhu cầu của những người khác trong gia đình. Khi gia đình phải chăm sóc một người bệnh, những thành viên khác có thể không được quan tâm đầy đủ.

Nếu có người thân bị rối loạn tâm thần, hãy luôn nhớ rằng thái độ sẵn sàng lắng nghe, giúp đỡ và cởi mở có thể giúp người đó tiếp tục sống và thậm chí vươn lên.